Hạ đường huyết là gì

Last updated: 2 months ago

Hạ đường huyết nguy hiểm không kém gì đột quỵ và nhồi máu cơ tim, bởi khi đường huyết hạ, bạn có thể bị ngất xỉu, bị chấn thương, đặc biệt là lúc bạn ở một mình, đang ngủ hoặc đang chạy xe ngoài đường. Nguy hiểm hơn nữa, nếu không được cấp cứu kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái hôn mê, gây tổn thương não và tử vong. Chứng bệnh này có thể gặp ở bất kỳ ai và vì thế cần phải trang bị kiến thức để phòng tránh.

Dấu hiệu tụt đường huyết

Khi bạn gặp các triệu chứng sau, bạn có thể đang bị hạ đường huyết đấy:

  • mệt lả người, kiệt sức: cảm giác không còn chút sức lực nào.
  • toát mồ hôi lạnh: bình thường ta chỉ ra mồ hôi khi nóng thôi, nhưng lúc này sờ lên trán lại cảm thấy lạnh.
  • chân tay bủn rủn: cơ thể không còn đủ năng lượng, cơ bắp cũng sẽ không đủ sức lực để gồng giữ nữa.
  • nặng ngực, đau thắt ngực, tim đập nhanh: đó là tín hiệu báo động vì hệ thống trao đổi chất sắp ngưng lại.
  • cảm thấy choáng váng, chóng mặt, đau đầu, muốn ngất, muốn xỉu: năng lượng lúc này không đủ cho não hoạt động.
  • tối xầm lại: não không còn đủ sức để nhận và xử lý tín hiệu từ mắt nữa.
  • cảm giác rất đói: đó là tín hiệu thần kinh cho biết lượng đường trong máu đang ở mức khá thấp.
  • mặt mũi xanh lè, tái nhợt.
  • trường hợp nguy hiểm hơn có thể bị co giật, động kinh, rối loạn tri giác, ảo giác.

Các dấu hiệu trên khá giống với tụt huyết áp nhưng tụt đường huyết phải là cái bạn cần nghĩ đến đầu tiên vì nó dễ gặp hơn ở người bình thường. Tụt huyết áp thường gặp ở người có vấn đề về tim mạch, còn tụt đường huyết có thể gặp ở bất kỳ ai, từ già đến trẻ, bất kỳ thời điểm nào.

Đường huyết là gì

Đường huyết chính là đường glucose trong máu, loại đường đặc biệt và rất quan trọng dùng để duy trì hoạt động của não và các cơ quan trọng cơ thể. Trong máu sẽ luôn duy trì lượng đường nhất định để cơ thể khỏe mạnh, hoạt động thể chất. Nó không giống như đường cát trắng bạn mua ở ngoài tiệm tạp hóa đâu. Nếu bạn đã từng thấy những người kiệt sức phải truyền nước biển, thì trong đó chính là đường glucose, do lúc đó họ không đủ sức để ăn nữa nên phải truyền tĩnh mạch giúp cơ thể nạp lại năng lượng.

Chỉ số đường huyết (GI = glycemic index) sẽ giúp đo lượng đường glucose trong máu. Chỉ số đường huyết an toàn ở người bình thường cần duy trì ở mức:

  • Đường huyết tại thời điểm bất kỳ: dưới 140 mg/dL (7,8 mmol/l), được đo sau ăn từ 1 đến 2 tiếng.
  • Đường huyết lúc đói: dưới 100 mg/dL (5.6 mmol/l).
  • Đường huyết lúc đói sau 8h-10h đi ngủ: 70 mg/dl (3.9 mmol/l) - 92 mg/dl (5.0 mmol/l).
  • Đường huyết trước khi đi ngủ trong khoảng: 110-150mg/dl.

Đường huyết khi đói của chúng ta ở trong khoảng từ 3.9 mmol/L đến 5.0 mmol/L (tương đương 70mg/dl đến 92 mg/dl).

Nếu chỉ số này khi đói cao hơn 5.0 thì bạn có nguy cơ bị tiểu đường, gây tổn thương thận, lâu dài gây xơ vữa động mạch (mạch máu bị xơ cứng do lượng đường quá cao trong thời gian dài.

Ngược lại, khi đói, nếu dưới mức 3.9 mmol/L (70mg/dL), cơ thể sẽ cạn kiệt năng lượng và rơi vào trạng thái hạ đường huyết, rất nguy hiểm và cần được cấp cứu trước khi cơ thể rơi vào trạng thái hôn mê và gây tổn thương não.

Bạn không cần phải thuộc tất cả các chỉ số này, chỉ cần đảm bảo ăn đủ các bữa, đặc biệt là bữa sáng, không bỏ bữa nào để giúp duy trì lượng đường ổn định trong máu nhé.

Nguyên nhân hạ đường huyết

Ở người bình thường (không bị tiểu đường) thì thường bị hạ đường huyết do các nguyên nhân sau:

  • ăn uống không lành mạnh: thường xuyên bỏ bữa, các bữa cách quá lâu, từ 2h30, 3h trở lên.
  • tập luyện quá sức: chỉ nên tập vừa sức, tập quá sức khiến cơ thể không đủ sức để phục hồi.
  • uống rượu: rượu làm mất nước gây tụt huyết áp và ngăn cản quá trình tái tạo đường. Đặc biệt những người uống rượu thường đi ngủ trong khi bụng đói sẽ có nguy cơ tử vong do hạ đường huyết trong lúc ngủ.

Ăn nhiều chất xơ

Chất xơ sẽ giúp thức ăn được tiêu hóa từ từ trong dạ dày và từ đó, giúp cung cấp lượng đường ổn định trong ngày cho cơ thể. Chất xơ có nhiều trong rau củ quả, các loại trái cây như chuối rất tốt cho cơ thể. Các trái cây có vị ngọt tự nhiên trong chuối cung cấp lượng đường tự nhiên rất tốt cho cơ thể. Loại đường này hấp thu chậm rãi, từ từ giúp ổn định đường huyết.

Hạn chế đồ ngọt: các loại nước ngọt có gas, thức ăn nhanh, bánh kẹo có rất nhiều đường trong đó. Ăn nhiều các loại thực phẩm này sẽ không tốt cho thận vì thận sẽ phải lọc máu liên tục, gây suy thận, lâu dài còn làm cho cơ thể bị béo phì. Đường trong các loại thực phẩm này sẽ bị đào thải rất nhanh qua đường nước tiểu.

Khi ăn cần ăn chậm rãi, nhai kỹ để tránh việc tăng lượng đường trong máu đột ngột, dẫn đến việc tuyến tuỵ phải khẩn trương tăng cường insulin. Bằng cách này bạn sẽ không bị mệt sau khi ăn.

Không bỏ bữa sáng

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày vì nó giúp ổn định đường huyết cho cả một ngày. Sau khi ăn sáng, cơ thể sẽ dự trữ một phần ở gan để phòng nguy cơ bị hạ đường huyết lúc đói. Nó rất quan trọng để giúp bạn có giấc ngủ ngon vào buổi tối mà không bị thức giấc giữa chừng.

Không để bụng đói

Cũng giống khi ta chạy xe mà gần hết xăng thì vạch xăng sẽ ở mức đỏ. Đó là lượng xăng chỉ còn đủ để đi tìm cây xăng gần nhất. Khi năng lượng trong cơ thể ở mức nguy hiểm, nó có thể cạn kiệt vào bất kỳ lúc nào. Đói chính là một cảnh báo mà cơ thể phát ra để nhắc chúng ta cần nhanh chóng nạp năng lượng.

Khi đói thì đường vẫn trong ngưỡng an toàn (từ 70mg đến 92 mg), ta vẫn còn đủ sức để cầm cự được một lúc. Khi ta ăn no, cơ thể sẽ dự trữ một phần đường ở gan để giúp cơ thể giữ được đường huyết khi đói, điều này chỉ tốt khi ta ngủ, vì suốt thời gian đó ta không hoạt động và không ăn gì. Nhưng sẽ không hề tốt nếu ta cố gắng nhịn đói cho qua bữa.

Hãy ăn uống đúng giờ và đủ bữa để cơ thể không bị thiếu hụt đường. Không để bụng đói khi tập thể dục. Không nên để bụng đói hoặc ăn quá no khi đi ngủ.

Ăn nhiều bữa trong ngày

Nếu bạn có máy đo đường huyết thì việc theo dõi thường xuyên sẽ giúp phòng ngừa rất tốt, tuy nhiên không phải ai cũng có điều kiện trang bị như vậy.

Thay vào đó, ta sẽ kiểm soát bữa ăn của mình thật khoa học, bằng cách ăn nhiều bữa trong ngày, 3 bữa chính, xen kẽ 3 bữa phụ. Đặc biệt là trước khi đi ngủ cũng cần ăn nhẹ một chút (nếu bạn đã ăn trước 19h), sẽ giúp duy trì một lượng đường ổn định trong máu, giúp ngủ ngon hơn, không bị thức giấc giữa đêm, tránh được nguy cơ hạ đường huyết khi ngủ.

Cân đối bữa ăn sao cho tỉ lệ chất đường là 50%, chất đạm là 20%, chất béo 30% hoặc cân bằng 25% cho chất đạm và chất béo. Cơ thể sẽ hấp thu đường thông qua các thức ăn có chứa tinh bột (carbohydrates) như cơm, bánh mì, khoai lang, sữa, trái cây, kẹo và các loại thực phẩm có vị ngọt.

Tập thể dục thường xuyên

Để giữ cho cơ thể khỏe mạnh, bạn cần tập luyện thường xuyên để giúp cơ thể khỏe mạnh.

Chú ý không được tập quá sức và không được để bụng đói trước khi tập. Tập luyện sẽ đốt rất nhiều năng lượng và tiêu hao rất nhiều đường. Tuyệt đối không để bụng đói, hãy ăn nhẹ trước khi tập 30 phút. Nếu bạn ăn quá no thì phải nghỉ lâu hơn để dạ dày được thư giãn.

Bạn có thể ăn một quả trứng gà luộc, một quả chuối, uống một ít sữa, miễn là không đói trước khi tập.

Tránh tập luyện quá sức

Buổi tập vừa sức chỉ cần 30 phút thôi, nếu tập quá lâu, cơ thể sẽ mất nhiều năng lượng hơn, khiến bạn mệt hơn và nguy cơ tụt đường sẽ cao hơn.

Hãy chừa lại sức lực để về nhà, ăn uống và nghỉ ngơi. Đặc biệt chú ý các bài tập nặng như tập tạ, cơ bắp sẽ bị đau và cơ thể sẽ phải tăng cường hoạt động trao đổi chất để phục hồi. Nên những ngày sau đó, cơ thể vẫn tiếp tục đốt cháy năng lượng. Cơ bắp sẽ lấy rất nhiều glucose trong máu và glycogen dự trữ trong gan để tự sửa chữa và hồi phục, vì vậy bạn cần phải ăn nhiều hơn nữa vào những ngày kế tiếp để tránh bị hạ đường huyết.

Cấp cứu khi hạ đường huyết

Trường hợp người bệnh đã mất ý thức, hôn mê, không ăn uống được thì cần gọi cấp cứu 115, thông báo hạ đường huyết cho nhân viên y tế và đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được truyền đường khẩn cấp. Tuyệt đối không đổ bất kỳ thứ gì vào miệng để tránh ngạt thở.

Trường hợp người bệnh còn ý thức, còn ăn uống được:

  • uống một ít nước ấm có đường: 3 muỗng cà phê đường, tương đương 15g đường.
  • ăn kẹo có đường.
  • uống sữa có đường.
  • nửa lon nước ngọt coca.
  • dùng bất kỳ thứ gì có đường trong tầm tay bạn.
  • tuyệt đối không ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ lúc này vì nó làm giảm quá trình hấp thụ đường, bạn có nguy cơ bị xỉu ngay lập tức.

Các thực phẩm này chứa đường hấp thụ nhanh, sẽ nhanh chóng đi vào máu và giúp ổn định lại đường huyết.

Sau 15 phút nếu cảm thấy không ổn thì cần lặp lại qui trình trên. Nếu vẫn không ổn cần nhập viện ngay lập tức để được truyền tĩnh mạch (nước biển).

Nếu cảm thấy đã ổn, cần nghỉ ngơi một chút. Sau đó cần ăn ngay bữa ăn tiếp theo bằng thực phẩm dễ tiêu như một ít cháo hoặc trái cây để mau chóng lấy lại sức. Cháo lúc này là thứ dễ tiêu hóa nhất cho bạn.

Hãy luôn mang theo ít kẹo ngọt bên mình nếu bạn có nguy cơ bị hạ đường huyết!

 

jumpie-adventure

Latest post
thumbnail thumbnail thumbnail thumbnail